Sốt xuất huyết: 7 dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Aedes mang mầm bệnh. Bệnh có thể xuất hiện với các triệu chứng ban đầu như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ thể và phát ban. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây xuất huyết nghiêm trọng, thoát huyết tương, sốc hoặc tổn thương các cơ quan.
Điều đáng chú ý là hạ sốt không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi. Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường xuất hiện khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát, đôi khi đúng vào thời điểm nhiệt độ cơ thể giảm. Vì vậy, việc theo dõi các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm biến chứng và hạn chế nguy cơ tử vong.
Vậy đâu là những dấu hiệu sốt xuất huyết cần đi khám ngay? Dưới đây là 7 biểu hiện quan trọng mà người bệnh và gia đình không nên bỏ qua.
1. Đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần
Đau bụng dữ dội, đau liên tục hoặc đau tăng dần, đặc biệt ở vùng bụng trên, là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế sớm. Tình trạng này có thể liên quan đến hiện tượng thoát huyết tương hoặc các biến chứng tại gan và đường tiêu hóa.
Nếu người bệnh sốt xuất huyết xuất hiện đau bụng bất thường, bụng chướng hoặc đau nhiều khi chạm vào, không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau để che lấp triệu chứng. Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá tình trạng tuần hoàn và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết.
2. Nôn ói liên tục, không thể uống đủ nước
Nôn nhiều lần khiến cơ thể mất nước, khó bổ sung lượng dịch cần thiết và làm tăng nguy cơ rối loạn tuần hoàn. Đây cũng là một trong những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết có thể tiến triển nặng.
Người bệnh cần được chú ý đặc biệt nếu nôn liên tục, không giữ được nước uống trong cơ thể, mệt lả hoặc tiểu ít. Không nên cố ép uống một lượng lớn nước cùng lúc. Nếu người bệnh liên tục nôn hoặc có biểu hiện suy kiệt, cần đi khám ngay để được hướng dẫn bù dịch an toàn.
3. Chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc xuất huyết bất thường
Chảy máu chân răng, chảy máu mũi, xuất hiện nhiều chấm đỏ hoặc mảng bầm tím không rõ nguyên nhân có thể là biểu hiện xuất huyết liên quan đến sốt xuất huyết. Một số trường hợp còn có kinh nguyệt nhiều bất thường hoặc xuất huyết ở những vị trí khác.
Đặc biệt nguy hiểm khi người bệnh nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ra máu hoặc chảy máu kéo dài. Đây có thể là dấu hiệu xuất huyết nghiêm trọng, cần được cấp cứu kịp thời. Không nên chỉ dựa vào số lượng chấm đỏ trên da để đánh giá mức độ nặng nhẹ của bệnh, bởi tình trạng xuất huyết cần được xem xét cùng các triệu chứng và kết quả khám lâm sàng.
4. Mệt lả, li bì hoặc bứt rứt bất thường
Mệt mỏi có thể xuất hiện trong quá trình mắc sốt xuất huyết. Tuy nhiên, nếu người bệnh đột ngột mệt lả, khó đánh thức, phản ứng chậm, lơ mơ hoặc bứt rứt, kích thích bất thường, đây là dấu hiệu không nên xem nhẹ.
Những thay đổi về trạng thái tỉnh táo và hành vi có thể liên quan đến tình trạng tuần hoàn không ổn định hoặc biến chứng nghiêm trọng. Nếu người bệnh mất ý thức, co giật hoặc khó đánh thức, cần gọi cấp cứu ngay. Trong thời gian chờ hỗ trợ, không cho người bệnh đang lơ mơ uống nước hoặc uống thuốc vì có nguy cơ sặc.
5. Tay chân lạnh, da tái nhợt, chóng mặt hoặc choáng váng
Tay chân lạnh, da tái, vã mồ hôi, chóng mặt khi ngồi dậy hoặc cảm giác sắp ngất có thể là biểu hiện của tuần hoàn suy giảm. Trong sốt xuất huyết nặng, hiện tượng thoát huyết tương có thể làm giảm thể tích máu lưu thông và dẫn đến sốc.
Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, người bệnh cần được đánh giá cấp cứu, đặc biệt khi đi kèm mạch nhanh, yếu, tiểu ít hoặc mệt lả. Không nên chờ đến khi người bệnh ngất xỉu mới tìm kiếm trợ giúp y tế. Khi nghi ngờ sốc, hãy gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
6. Khó thở hoặc thở nhanh bất thường
Thở nhanh, hụt hơi, khó thở hoặc cảm giác nặng ngực có thể liên quan đến tình trạng tích tụ dịch, rối loạn tuần hoàn hoặc các biến chứng khác của sốt xuất huyết. Đây là dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp, nhất là khi người bệnh đồng thời có tay chân lạnh, đau bụng, mệt lả hoặc giảm tỉnh táo.
Gia đình không nên tự ý cho người bệnh dùng thuốc lợi tiểu, truyền dịch tại nhà hoặc áp dụng các biện pháp điều trị chưa có chỉ định. Việc bù dịch không phù hợp có thể gây nguy hiểm, đặc biệt khi người bệnh có tình trạng thoát huyết tương hoặc tích tụ dịch. Hãy đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu để được đánh giá và điều trị theo tình trạng thực tế.
7. Tiểu ít rõ rệt, khát nhiều hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi khi vừa hạ sốt
Giảm lượng nước tiểu, khát nhiều, khô miệng, chóng mặt hoặc không thể uống đủ nước có thể cho thấy người bệnh đang thiếu dịch hoặc gặp vấn đề về tuần hoàn. Đây là những biểu hiện cần được theo dõi sát, nhất là khi đi kèm nôn nhiều và mệt mỏi.
Một điểm đặc biệt quan trọng là người bệnh có thể trở nặng ngay khi cơn sốt giảm. Nếu vừa hạ sốt nhưng lại đau bụng, nôn nhiều, chảy máu, li bì, tay chân lạnh hoặc tiểu ít, không nên chủ quan cho rằng cơ thể đang hồi phục. Hãy đưa người bệnh đi khám ngay để được đánh giá nguy cơ biến chứng.
Khi nào người bị sốt xuất huyết cần đến bệnh viện?
Người có triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết nên được nhân viên y tế đánh giá để xác định chẩn đoán và hướng dẫn theo dõi. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào kể trên, người bệnh cần được khám khẩn cấp; nếu có khó thở, ngất, lơ mơ, chảy máu nhiều hoặc dấu hiệu sốc, hãy gọi cấp cứu.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được chú ý đặc biệt vì nguy cơ diễn biến bất lợi có thể cao hơn. Không nên tự quyết định nhập viện hay điều trị tại nhà chỉ dựa vào số ngày mắc bệnh, mức độ sốt hoặc kết quả tiểu cầu đơn lẻ. Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng, khám lâm sàng, xét nghiệm và diễn biến sức khỏe để đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Cách chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết an toàn tại nhà
Với trường hợp được bác sĩ đánh giá có thể theo dõi ngoại trú, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ dịch theo hướng dẫn và theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo. Có thể sử dụng dung dịch bù nước đường uống hoặc các loại dịch phù hợp theo tư vấn của nhân viên y tế. Trẻ nhỏ và người có bệnh nền cần được hướng dẫn lượng dịch riêng, tránh tự ý bù quá mức.
Để hạ sốt, paracetamol có thể được sử dụng đúng liều theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Tránh tự dùng aspirin, ibuprofen và các thuốc chống viêm không steroid khác vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Không tự ý truyền dịch, dùng kháng sinh, thuốc nam hoặc các sản phẩm quảng cáo có khả năng chữa khỏi sốt xuất huyết khi chưa có chỉ định phù hợp.
Ngoài ra, cần ghi nhận nhiệt độ, lượng nước uống, lượng nước tiểu và những thay đổi bất thường của người bệnh. Tái khám đúng lịch, thực hiện xét nghiệm theo chỉ định và chủ động đến bệnh viện nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo là những bước quan trọng giúp phát hiện sớm diễn biến nặng.
Phòng ngừa sốt xuất huyết bằng cách hạn chế muỗi truyền bệnh
Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được sử dụng thường quy để điều trị sốt xuất huyết. Vì vậy, phòng muỗi đốt và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi vẫn là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ lây nhiễm.
- Đậy kín dụng cụ chứa nước và thường xuyên thay nước trong bình hoa.
- Loại bỏ chai lọ, lốp xe và vật dụng có thể đọng nước quanh nhà.
- Sử dụng màn khi ngủ, kể cả ban ngày nếu cần thiết.
- Mặc quần áo dài tay và sử dụng thuốc chống muỗi theo hướng dẫn.
- Phối hợp với cộng đồng trong các hoạt động vệ sinh môi trường và diệt lăng quăng.
Kết luận
Nhận biết sớm 7 dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết gồm đau bụng dữ dội, nôn liên tục, chảy máu bất thường, mệt lả hoặc thay đổi ý thức, tay chân lạnh, khó thở và tiểu ít có thể giúp người bệnh được tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời. Đặc biệt, không nên chủ quan khi vừa hạ sốt vì đây vẫn có thể là giai đoạn nguy hiểm của bệnh.
Lưu ý: Nội dung trên chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, hãy đến cơ sở y tế ngay; nếu có biểu hiện cấp cứu, hãy gọi dịch vụ cấp cứu tại địa phương.
Nguồn tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Dengue and severe dengue; WHO Việt Nam – Dengue: Questions and Answers.
